บทนี้ช่วยให้คุณ

• แยก Block Subsidy ออกจากค่าธรรมเนียม
• ตรวจประวัติ Halving และรอบถัดไป
• เข้าใจผลกระทบต่อนักขุด
• อ่านผลตอบแทนย้อนหลังอย่างมีขอบเขต

Bitcoin Halving คือเหตุการณ์ที่จำนวน Bitcoin ใหม่ซึ่งออกเป็นรางวัลต่อบล็อกลดลงครึ่งหนึ่งตามกติกาของเครือข่าย โดยเกิดขึ้นทุก 210,000 บล็อก หรือประมาณสี่ปี

สิ่งที่ลดลงคือการออกเหรียญใหม่ ไม่ใช่จำนวน Bitcoin ที่คุณถืออยู่ และไม่ใช่ค่าธรรมเนียมธุรกรรมที่นักขุดได้รับ

Halving ได้รับความสนใจเพราะเกี่ยวข้องกับอุปทานของ Bitcoin และมักถูกนำมาใช้แบ่งช่วงศึกษาวัฏจักรตลาด แต่กติกาที่กำหนดการออกเหรียญไม่ได้กำหนดราคาซื้อขายด้วย การเข้าใจเรื่องนี้จึงต้องแยก กลไกของเครือข่าย ออกจาก พฤติกรรมของตลาด ตั้งแต่ต้น ^[1]

บทนี้จะพาคุณดูว่า Halving ลดอะไร เกิดขึ้นเมื่อใด ส่งผลต่อนักขุดอย่างไร และควรอ่านข้อมูลราคาในแต่ละรอบอย่างไรโดยไม่สรุปเกินหลักฐาน

1. Bitcoin Halving ลดอะไรลงครึ่งหนึ่ง

ผลตอบแทนจากการสร้างบล็อกที่นักขุดสามารถรับได้ประกอบด้วยสองส่วน

เอกสารสำหรับนักพัฒนา Bitcoin แยกสองส่วนนี้ไว้อย่างชัดเจน เมื่ออ่านคำว่า “รางวัลนักขุดลดลงครึ่งหนึ่ง” จึงควรตรวจว่าผู้เขียนหมายถึงเฉพาะ Block Subsidy หรือกำลังพูดถึงรายรับรวม ^[2]

ตัวอย่าง: ทำไมรายรับรวมจึงไม่ได้ลดลงครึ่งหนึ่งเสมอ

สมมติให้ค่าธรรมเนียมรวมเท่ากับ 0.5 BTC ต่อบล็อก ทั้งก่อนและหลัง Halving ปี 2024

ในตัวอย่างนี้ Subsidy ลดลง 50% แต่ผลรวมลดลงประมาณ 46.3%

คำนวณจาก (6.75 − 3.625) ÷ 6.75 × 100

ตัวเลขค่าธรรมเนียมนี้เป็นสมมติฐานเพื่ออธิบายกลไกเท่านั้น ในการใช้งานจริง ค่าธรรมเนียมแต่ละบล็อกเปลี่ยนแปลงได้ และหากวัดรายรับเป็นเงินบาทหรือดอลลาร์ ก็ต้องนำราคา Bitcoin มาคิดด้วย

2. ทำไม Halving จึงเกิดประมาณทุกสี่ปี

Bitcoin กำหนดรอบ Halving ด้วย จำนวนบล็อก ไม่ได้กำหนดด้วยวันที่ในปฏิทิน

เครือข่ายมีเป้าหมายให้สร้างบล็อกเฉลี่ยประมาณหนึ่งบล็อกต่อสิบนาที เมื่อนำ 210,000 บล็อกมาคูณสิบนาที จะได้เวลาประมาณสี่ปี แต่บล็อกจริงไม่ได้เกิดตรงทุกสิบนาที จึงไม่สามารถล็อกวันและเวลาของ Halving ครั้งถัดไปไว้ล่วงหน้าได้แน่นอน ^[3]

อีกกลไกหนึ่งที่เกี่ยวข้องคือ Difficulty Adjustment หรือการปรับความยากในการขุด ซึ่งเกิดทุก 2,016 บล็อก เพื่อปรับการสร้างบล็อกให้เข้าใกล้เป้าหมายเวลา กลไกนี้ทำงานคนละรอบกับ Halving และไม่ได้ปรับจำนวนเหรียญรางวัลกลับขึ้นมา ^[4]

ดังนั้น เมื่อเห็นเว็บไซต์นับถอยหลัง ควรอ่านว่าเป็น เวลาประมาณการจากข้อมูลเครือข่าย ตัวเลขนับถอยหลังเปลี่ยนได้เมื่อบล็อกเกิดเร็วหรือช้ากว่าที่คาด

3. ประวัติ Bitcoin Halving แต่ละรอบ

Bitcoin เริ่มต้นด้วย Subsidy 50 BTC ต่อบล็อก ก่อนลดลงตามลำดับดังนี้

วันที่ของครั้งที่ 5 ยังเป็นประมาณการ ส่วนหมายเลขบล็อกและ Subsidy เป็นไปตามกติกาปัจจุบัน วันที่ในข่าวบางประเทศอาจต่างกันหนึ่งวันเพราะเขตเวลา จึงควรตรวจหมายเลขบล็อกประกอบด้วย ^[3]

ลำดับการลด Subsidy อ่านได้เป็นภาพดังนี้

50 → 25 → 12.5 → 6.25 → 3.125 → 1.5625 BTC ต่อบล็อก

แม้จะลดลง 50% เหมือนกันทุกครั้ง แต่จำนวน BTC ที่ลดลงในแต่ละครั้งไม่เท่ากัน เช่น รอบปี 2020 ลดลง 6.25 BTC ต่อบล็อก ส่วนรอบปี 2024 ลดลง 3.125 BTC ต่อบล็อก

4. Halving เปลี่ยนอุปทานใหม่อย่างไร

เพื่อให้เห็นขนาดของการเปลี่ยนแปลง ลองสมมติว่าเครือข่ายสร้างได้เฉลี่ย 144 บล็อกต่อวัน ซึ่งมาจาก 24 ชั่วโมง × 60 นาที ÷ 10 นาที

ภายใต้สมมติฐานนี้ การออกเหรียญใหม่ลดลงประมาณ 450 BTC ต่อวัน ตัวเลขจริงในแต่ละวันขึ้นกับจำนวนบล็อกที่เกิดขึ้น

อย่างไรก็ตาม การออกเหรียญใหม่ลดลงไม่ได้แปลว่าเหรียญที่พร้อมขายในตลาดลดลงเท่ากัน เพราะผู้ขายไม่ได้มีเพียงนักขุด ผู้ถือเดิมสามารถนำ Bitcoin ที่มีอยู่แล้วมาขายได้เช่นกัน และนักขุดก็ไม่จำเป็นต้องขายเหรียญใหม่ทั้งหมดทันทีที่ได้รับ

จึงควรแยกข้อมูลสามอย่างออกจากกัน

• อุปทานใหม่: เหรียญที่ออกเพิ่มตามกติกา
• เหรียญที่ผู้ถือพร้อมขาย: ขึ้นกับการตัดสินใจของเจ้าของ
• คำสั่งเสนอขายในตลาด: จำนวนที่เสนอขายอยู่ ณ ราคาต่าง ๆ ในขณะนั้น

ข้อเสนอที่ว่า “Halving ลดอุปทานใหม่ จึงอาจช่วยลดแรงกดดันด้านอุปทานเมื่อปัจจัยอื่นคงเดิม” มีเหตุผลรองรับในเชิงกลไก แต่ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าราคาต้องเพิ่มขึ้น เพราะความต้องการซื้อและแรงขายจากผู้ถือเดิมเปลี่ยนแปลงได้พร้อมกัน

5. นักขุดได้รับผลกระทบอย่างไร

ผลโดยตรงของ Halving คือ นักขุดได้รับ Subsidy ต่อบล็อกน้อยลง แต่ผลต่อรายได้และกำไรของนักขุดแต่ละรายยังขึ้นกับปัจจัยอื่น

การขุดผ่านพูลยังมีรูปแบบแบ่งรายรับตามเงื่อนไขของพูลด้วย จึงไม่ควรนำรางวัลของหนึ่งบล็อกไปเท่ากับรายรับของนักขุดรายย่อยแต่ละคนโดยตรง ^[5]

นักขุดที่มีต้นทุนสูงอาจปรับการทำงานหรือหยุดเครื่องบางส่วน แต่ไม่ควรสรุปว่านักขุดทุกคนจะหยุดพร้อมกัน หรือทุกคนต้องขาย Bitcoin เพิ่มหลัง Halving

หากต้องการประเมินผลจริง ควรดูข้อมูลกำลังขุด ความยาก ค่าธรรมเนียม และข้อมูลทางการเงินที่ตรวจสอบได้ประกอบกัน การดู Subsidy เพียงตัวเดียวอธิบายผลประกอบการทั้งหมดไม่ได้

6. ราคา Bitcoin หลัง Halving ในอดีตเป็นอย่างไร

การเปรียบเทียบแต่ละรอบต้องใช้กรอบเวลาเดียวกัน หากรอบหนึ่งวัดถึงจุดสูงสุด แต่อีกรอบวัดเพียงสามเดือนหลัง Halving ผลลัพธ์จะตอบคนละคำถาม

ตัวอย่างต่อไปนี้ใช้ข้อมูลจากงานศึกษาของ CoinGecko โดยเปรียบเทียบ ราคาวัน Halving กับวันเดียวกันในอีก 12 เดือนถัดมา ทั้งสามรอบ

วิธีคำนวณ: (ราคาปลายช่วง ÷ ราคาเริ่มต้น − 1) × 100

ตัวเลขปัดเศษเพื่ออ่านง่าย เป็นการเปลี่ยนแปลงของราคาในดอลลาร์ ไม่รวมค่าธรรมเนียม ภาษี หรือผลจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินบาท แหล่งข้อมูลไม่ได้ระบุรายละเอียดเวลาบันทึกราคาครบถ้วน จึงควรใช้เพื่อศึกษาภาพรวม ไม่ตีความเป็นผลตอบแทนที่ทุกคนทำรายการได้จริง

ขอบเขตข้อมูล: ตารางนี้เป็นกรณีศึกษาสามรอบจากชุดข้อมูลที่ต้นทางระบุว่ารวบรวมถึง 25 มีนาคม 2024 จึงไม่รวมผลตอบแทนหลัง Halving ปี 2024 แม้เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นแล้วก็ตาม ^[6]

ตัวเลขเหล่านี้บอกอะไรได้บ้าง

ในสามช่วงเวลาที่เลือก ราคาปลายช่วงสูงกว่าราคาเริ่มต้นทั้งหมด แต่ขนาดการเพิ่มขึ้นแตกต่างกันมาก และไม่ได้ลดลงต่อเนื่องทุกครั้ง เพราะรอบปี 2020 เพิ่มขึ้นเป็นเปอร์เซ็นต์มากกว่ารอบปี 2016

ข้อมูลนี้ยังไม่บอกว่าราคาขึ้นอย่างราบรื่นระหว่างทาง การเปรียบเทียบเพียงจุดเริ่มกับจุดจบซ่อนช่วงที่ราคาลดลงไว้ หากต้องการวัดความเสี่ยงระหว่างถือ ต้องดูเส้นทางราคาและการลดลงจากจุดสูงสุด หรือ Drawdown เพิ่มเติม

ที่สำคัญ ตารางนี้แสดงว่าอะไรเกิดขึ้น หลัง Halving แต่ไม่ได้แยกว่าการเปลี่ยนแปลงของราคามาจาก Halving มากเพียงใด

7. ทำไมวัฏจักรราคาจึงไม่ใช่นาฬิกาสี่ปี

คำว่า “วัฏจักร Bitcoin” มักใช้เรียกช่วงที่ตลาดขยายตัว ร้อนแรง ปรับฐาน และฟื้นตัว ผู้วิเคราะห์บางรายใช้วัน Halving เป็นจุดแบ่งรอบ เพราะเป็นเหตุการณ์ที่มีหลักเกณฑ์ชัดเจน

แต่ช่วงระหว่าง Halving สองครั้งกับช่วงขาขึ้นหรือขาลงของราคาไม่จำเป็นต้องเริ่มและจบพร้อมกัน กติกาเครือข่ายไม่มีส่วนใดกำหนดว่าราคาต้องทำจุดสูงสุดหลัง Halving กี่เดือน

แต่ละรอบมีเหตุการณ์อื่นเกิดร่วมด้วย

รอบปี 2020 อยู่ในช่วงการระบาดของโควิด-19 โดยวันที่ 15 มีนาคม 2020 Fed ลดกรอบเป้าหมายดอกเบี้ยลงเป็น 0–0.25% และประกาศเพิ่มการถือครองหลักทรัพย์เพื่อสนับสนุนการทำงานของตลาดการเงิน เหตุการณ์นี้เกิดก่อน Halving เดือนพฤษภาคม จึงเป็นบริบทที่ต้องพิจารณาร่วมเมื่อศึกษาราคาในรอบนั้น ^[7]

รอบปี 2024 มีการอนุมัติให้จดทะเบียนและซื้อขายหน่วยของ Spot Bitcoin ETPs หลายผลิตภัณฑ์ในสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 10 มกราคม 2024 ก่อน Halving เดือนเมษายน เป็นการเปลี่ยนแปลงช่องทางเข้าถึงการลงทุนที่ควรศึกษาแยกจากกลไกการออกเหรียญ ^[8]

สองตัวอย่างนี้ไม่ได้พิสูจน์ว่านโยบายการเงินหรือผลิตภัณฑ์ลงทุนเป็นสาเหตุทั้งหมดของราคา แต่แสดงว่าแต่ละรอบไม่ได้เกิดภายใต้สภาพแวดล้อมเดียวกัน

ระวังการเลือกจุดสูงสุดย้อนหลัง

การวัดจากวัน Halving ไปถึง “ยอดสูงสุดของรอบ” มีข้อจำกัดสำคัญ คือเรารู้ว่าวันใดเป็นยอดสูงสุดเมื่อมองย้อนกลับไปแล้ว ในเวลาที่ราคากำลังเคลื่อนไหว ยังไม่มีใครยืนยันได้ว่าจุดสูงสุดสุดท้ายอยู่ที่ใด

เมื่อเห็นกราฟที่แต่ละรอบดูคล้ายกัน จึงควรตรวจว่าใช้ช่วงเวลาเท่ากันหรือไม่ เลือกจุดเริ่มอย่างไร และมีการตัดข้อมูลช่วงที่ไม่เข้ากับเรื่องเล่าออกหรือเปล่า

8. ใช้ข้อมูล Halving อย่างไรให้ได้ความรู้จริง

Halving มีประโยชน์ในฐานะจุดอ้างอิงสำหรับศึกษาการออกเหรียญ เศรษฐศาสตร์ของนักขุด และพฤติกรรมตลาด แต่ควรนำไปตั้งคำถามต่อ มากกว่าใช้แทนคำตอบเรื่องราคา

ก่อนเชื่อข้อสรุปเกี่ยวกับ Halving ลองตรวจรายการต่อไปนี้

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Bitcoin Halving

Halving ทำให้ Bitcoin ในกระเป๋าลดลงครึ่งหนึ่งหรือไม่?

ไม่ จำนวนเหรียญที่คุณถือไม่ถูกหารสองจาก Halving สิ่งที่เปลี่ยนคือจำนวนเหรียญใหม่จาก Subsidy ต่อบล็อก

หลัง Halving ราคา Bitcoin ต้องเพิ่มเป็นสองเท่าหรือไม่?

ไม่มีกติกาเช่นนั้น การลดอุปทานใหม่ 50% ไม่ได้แปลว่าราคาต้องเพิ่ม 100% เพราะราคายังขึ้นกับความต้องการซื้อและเหรียญที่ผู้ถือพร้อมขาย

Halving ครั้งถัดไปเกิดเมื่อไร?

ตามกติกาปัจจุบันจะเกิดที่บล็อก 1,050,000 โดยประมาณอยู่ในปี 2028 วันและเวลาจริงต้องติดตามตามความคืบหน้าของเครือข่าย

รู้กำหนด Halving ล่วงหน้าแล้ว ทำนายราคาได้หรือไม่?

การรู้กำหนดการช่วยให้ศึกษาผลด้านอุปทานได้ แต่ไม่ได้ทำให้รู้การตัดสินใจของผู้ซื้อขายทั้งหมด ความคาดหวังเกี่ยวกับเหตุการณ์อาจมีผลต่อพฤติกรรมก่อนวัน Halving และเปลี่ยนไปได้เมื่อมีข้อมูลใหม่

เรียนต่อเรื่อง Bitcoin ETF และเงินไหลเข้าออก

เมื่อเข้าใจแล้วว่า Halving เปลี่ยนด้านการออกเหรียญอย่างไร บทความถัดไปจะพาไปศึกษาข้อมูลฝั่งผลิตภัณฑ์ลงทุนใน บทที่ 4 บทความที่ 3: Bitcoin ETF และการอ่านเงินไหลเข้าออก

คุณจะได้แยกว่าเงินไหลเข้าสุทธิ มูลค่าทรัพย์สินของผลิตภัณฑ์ และมูลค่าซื้อขายบอกอะไรต่างกัน รวมถึงเหตุใดเงินไหลเข้าจึงไม่ได้รับประกันว่าราคา Bitcoin ต้องเพิ่มขึ้นในวันนั้น

กลับไปเลือกเส้นทางเรียนได้ที่ สารบัญเรียนคริปโต ThaiFX

แหล่งอ้างอิง

1. Bitcoin Core v28.0 — กติกาคำนวณ Block Subsidy
2. Bitcoin Developer Guide — Transaction Data
3. Bitcoin.org — Halving history และการประมาณวัน
4. Bitcoin Developer Guide — Proof of Work
5. Bitcoin Developer Guide — Mining
6. CoinGecko — Bitcoin Halving Price History (ข้อมูลถึง 25 มีนาคม 2024)
7. Federal Reserve — แถลงการณ์วันที่ 15 มีนาคม 2020
8. SEC — Statement on the Approval of Spot Bitcoin ETPs (10 มกราคม 2024)