บทความที่ 3 / 7 ในบทนี้

เหลืออีก 4 บทความ

สิ่งที่คุณจะได้เรียนรู้ในบทนี้

Bitcoin หรือบิตคอยน์ คือระบบโอนมูลค่าดิจิทัลที่ทำงานผ่านเครือข่ายคอมพิวเตอร์ โดยไม่มีหน่วยงานกลางเป็นผู้อนุมัติธุรกรรมทั้งหมด ส่วน BTC เป็นสัญลักษณ์ของสินทรัพย์ที่ใช้บนเครือข่ายนี้

เมื่อคนพูดว่า “ซื้อ Bitcoin” โดยทั่วไปหมายถึงซื้อ BTC ส่วน “เครือข่าย Bitcoin” คือระบบที่ตรวจสอบและบันทึกการโอน BTC

แนวคิดสำคัญของ Bitcoin คือการทำให้คนส่งมูลค่าหากันได้ พร้อมป้องกันการนำเงินก้อนเดียวกันไปใช้ซ้ำ โดยไม่ต้องให้สถาบันการเงินแห่งหนึ่งเป็นผู้ดูแลบัญชีกลาง แนวคิดนี้อธิบายไว้ในเอกสารของ Satoshi Nakamoto ชื่อ Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. เอกสารต้นฉบับ Bitcoin

หลังจากเข้าใจว่า Blockchain บันทึกธุรกรรมอย่างไรแล้ว บทนี้จะอธิบายต่อว่า BTC เกิดขึ้นได้อย่างไร อะไรเป็นตัวจำกัดจำนวนเหรียญ และผู้ถือ Bitcoin ควรเข้าใจเรื่องใดบ้าง

Bitcoin, BTC และ Satoshi ต่างกันอย่างไร

สามคำนี้เกี่ยวข้องกัน แต่หมายถึงคนละอย่าง

คำ ความหมาย
Bitcoin ชื่อระบบและเครือข่าย รวมถึงชื่อที่ใช้เรียกสินทรัพย์ในภาษาทั่วไป
BTC สัญลักษณ์และหน่วยที่ใช้ระบุจำนวนบิตคอยน์
Satoshi หรือ sat หน่วยย่อยของ BTC

1 BTC เท่ากับ 100,000,000 Satoshi ดังนั้น 1 Satoshi จึงเท่ากับ 0.00000001 BTC หน่วยนี้ปรากฏในโค้ดของ Bitcoin Core ซึ่งเป็นซอฟต์แวร์หนึ่งที่ใช้ตรวจสอบกติกาของเครือข่าย. Bitcoin Core: หน่วยจำนวนเงิน

คุณจึงไม่จำเป็นต้องซื้อ Bitcoin เต็มหนึ่งเหรียญ สามารถถือเป็นเศษส่วนได้ ส่วนยอดซื้อขั้นต่ำขึ้นอยู่กับผู้ให้บริการที่ใช้. Bitcoin FAQ

ตัวอย่างสมมติ หากราคา 1 BTC เท่ากับ 2,000,000 บาท และซื้อด้วยเงิน 1,000 บาท จะได้:

1,000 ÷ 2,000,000 = 0.0005 BTC หรือ 50,000 Satoshi

ตัวอย่างนี้ใช้เพื่ออธิบายหน่วยเท่านั้น ไม่ใช่ราคาปัจจุบัน และยังไม่รวมค่าธรรมเนียมหรือส่วนต่างราคาซื้อขาย

คุณใช้เงินน้อยลงได้โดยซื้อเพียงเศษเหรียญ แต่ยังรับความเสี่ยงจากราคาตามสัดส่วนเดิม หากราคา BTC ลดลง 10% มูลค่าที่ถือก็ลดลงประมาณ 10% เมื่อคิดในสกุลเงินเดียวกันและยังไม่รวมต้นทุนอื่น

Bitcoin ทำงานอย่างไร ใครเป็นคนดูแลเครือข่าย

เมื่อส่ง BTC กระเป๋าจะใช้กุญแจส่วนตัวหรือ Private Key สร้างลายเซ็นดิจิทัลเพื่ออนุญาตให้ใช้เหรียญตามเงื่อนไขของธุรกรรม จากนั้นจึงส่งข้อมูลไปยังเครือข่ายเพื่อตรวจสอบและบันทึก. Bitcoin Whitepaper

แผนภาพหน้าที่ของผู้ใช้และกระเป๋า นักขุด Full Node และนักพัฒนาในเครือข่าย Bitcoin
ภาพประกอบ: บทบาทของผู้ใช้ นักขุด Full Node และนักพัฒนาในเครือข่าย Bitcoin

ผู้มีส่วนร่วมมีหน้าที่ต่างกัน ดังนี้

ผู้มีส่วนร่วม หน้าที่หลัก
ผู้ใช้และกระเป๋าเงิน สร้าง ลงนาม และส่งธุรกรรม
นักขุด หรือ Miner จัดธุรกรรมลงบล็อกและแข่งขันสร้างหลักฐาน Proof of Work
Full Node ตรวจสอบธุรกรรมและบล็อกตามกติกาที่ซอฟต์แวร์ของตนใช้
นักพัฒนา พัฒนาและเสนอการปรับปรุงซอฟต์แวร์

นักขุดสร้างบล็อกได้ แต่ไม่สามารถทำให้บล็อกที่ผิดกติกากลายเป็นบล็อกที่ถูกต้องสำหรับโหนดที่ยังใช้กติกาเดิม ตัวอย่างเช่น บล็อกที่สร้างเหรียญใหม่เกินจำนวนที่อนุญาตจะถูกปฏิเสธ. Bitcoin Developer Guide: Block Chain

ส่วนนักพัฒนาไม่ได้มีอำนาจสั่งให้ทุกคนเปลี่ยนซอฟต์แวร์ตามข้อเสนอ ผู้ใช้และผู้ดำเนินระบบต้องเลือกนำซอฟต์แวร์นั้นมาใช้ การเปลี่ยนกติกาจึงเกี่ยวข้องกับการยอมรับของผู้มีส่วนร่วมในเครือข่าย. Bitcoin FAQ

หลายฝ่ายร่วมกันดูแลและตรวจสอบเครือข่าย โดยไม่มีผู้ควบคุมส่วนกลาง

การขุด Bitcoin คืออะไร

การขุด Bitcoin คือการแข่งขันใช้กำลังประมวลผลเพื่อสร้างบล็อกที่มีหลักฐาน Proof of Work ตามเงื่อนไขของเครือข่าย

เครื่องขุดจะคำนวณค่าแฮชซ้ำ ๆ โดยเปลี่ยนข้อมูลบางส่วน เพื่อหาผลลัพธ์ที่ผ่านเกณฑ์ความยาก เมื่อพบแล้วจึงส่งบล็อกให้เครือข่ายตรวจสอบ กระบวนการนี้ทำให้การสร้างบล็อกต้องใช้ทรัพยากรจริง ทั้งอุปกรณ์และพลังงาน. Bitcoin Whitepaper

ผลตอบแทนจากการสร้างบล็อกประกอบด้วยสองส่วน

  1. Block Subsidy — BTC ที่สร้างใหม่ได้ตามกติกาในช่วงนั้น
  2. Transaction Fees — ค่าธรรมเนียมจากธุรกรรมที่รวมอยู่ในบล็อก

สองส่วนนี้รวมกันเรียกว่า Block Reward การแยกคำเหล่านี้จะช่วยให้เข้าใจ Halving ได้ถูกต้อง. Bitcoin Developer Guide: Block Chain

นักขุดไม่ได้ค้นหาเหรียญที่ซ่อนอยู่ในคอมพิวเตอร์ และการเปิดเครื่องขุดก็ไม่ได้รับประกันกำไร หากต้องการรู้ว่าคุ้มหรือไม่ ต้องเทียบรายได้จากการขุดกับค่าเครื่อง ค่าไฟ และต้นทุนการดำเนินงาน

ทำไม Bitcoin จึงมีจำนวนจำกัด 21 ล้านเหรียญ

ภายใต้กติกาปัจจุบัน Bitcoin มีเพดานการออกเหรียญที่เรียกกันทั่วไปว่า 21 ล้าน BTC โดยทยอยออกผ่าน Block Subsidy และลดจำนวนเหรียญใหม่ต่อบล็อกเป็นช่วง ๆ. Bitcoin.org: Halving

ตัวเลข 21 ล้าน BTC คือเพดานจำนวนเหรียญตลอดอายุของระบบ จำนวนที่ออกมาแล้วและจำนวนที่มีคนเสนอขายในตลาดจึงเป็นคนละเรื่องกับเพดานนี้

ในรายละเอียดทางเทคนิค จำนวนที่ออกได้จริงต่ำกว่า 21 ล้าน BTC เล็กน้อย จึงควรเข้าใจ “21 ล้าน” ว่าเป็นชื่อเรียกเพดานโดยทั่วไป. Bitcoin Core: ข้อกำหนดจำนวนเงิน

อย่างไรก็ตาม ต้องแยกให้ออกว่า จำนวนจำกัดกับราคาตลาดเป็นคนละเรื่องกัน

สินทรัพย์ที่มีน้อยอาจมีราคาสูงได้เมื่อมีความต้องการมาก แต่หากความต้องการลดลง ราคาก็ลดลงได้ แม้จำนวนสูงสุดจะไม่เปลี่ยน ดังนั้นเพดานจำนวนเหรียญจึงไม่ใช่หลักประกันผลตอบแทน. Bitcoin FAQ: การกำหนดราคา

Bitcoin Halving คืออะไร

Bitcoin Halving คือการลด Block Subsidy ลงครึ่งหนึ่งทุก 210,000 บล็อก ซึ่งใช้เวลาประมาณสี่ปี Halving จะเกิดขึ้นเมื่อเครือข่ายสร้างบล็อกครบตามจำนวนที่กำหนด

ตัวอย่างการลดจำนวนเหรียญใหม่ที่ผ่านมา:

ช่วงเริ่มต้นหรือเหตุการณ์ BTC ใหม่ต่อบล็อก
เริ่มต้นระบบในปี 2009 50 BTC
Halving ปี 2012 25 BTC
Halving ปี 2016 12.5 BTC
Halving ปี 2020 6.25 BTC
Halving ปี 2024 3.125 BTC

ตารางนี้แสดงเฉพาะ Block Subsidy ไม่รวมค่าธรรมเนียมธุรกรรม. Bitcoin.org: ประวัติและกลไก Halving

สมมติว่าคุณถือ 0.01 BTC ก่อน Halving หลัง Halving คุณยังถือ 0.01 BTC เท่าเดิม หากไม่ได้โอนหรือทำรายการอื่น

สิ่งที่ลดลงคือ จำนวนเหรียญใหม่ที่ออกต่อบล็อก ส่วนยอดในกระเป๋าของผู้ถือยังเท่าเดิม สำหรับนักขุด รายได้รวมอาจไม่ได้ลดลงครึ่งหนึ่งพอดี เพราะยังมีรายได้จากค่าธรรมเนียม

การออกเหรียญใหม่น้อยลงหลัง Halving เป็นการเปลี่ยนแปลงด้านอุปทาน ราคายังขึ้นอยู่กับความต้องการซื้อและการตัดสินใจของคนในตลาด จึงสรุปจาก Halving เพียงอย่างเดียวไม่ได้ว่าราคาจะขึ้น

การถือ Bitcoin เองต่างจากฝากไว้กับแพลตฟอร์มอย่างไร

เมื่อเห็นยอด BTC บนหน้าจอ ให้ตรวจด้วยว่าใครควบคุมกุญแจ เพราะวิธีดูแลสินทรัพย์อาจต่างกัน

หากดูแลกระเป๋าเอง (Self-custody) คุณต้องจัดการและรักษาความปลอดภัยของกุญแจและข้อมูลกู้คืนด้วยตัวเอง

หากฝากไว้กับผู้ให้บริการ หรือ Third-party custody ผู้ให้บริการเป็นผู้จัดการกุญแจ การเข้าถึงและถอน BTC ของคุณจึงขึ้นอยู่กับระบบและเงื่อนไขของบริการนั้น. Investor.gov: Crypto Asset Custody Basics

กระเป๋าคริปโตไม่ได้เก็บเหรียญเป็นไฟล์ไว้ในเครื่อง แต่ใช้จัดการกุญแจและข้อมูลที่ช่วยให้เข้าถึงสินทรัพย์บนเครือข่าย กระเป๋าหลายชนิดมี Seed Phrase หรือชุดคำสำหรับกู้คืน ซึ่งต้องเก็บเป็นความลับ. Investor.gov: กระเป๋าและข้อมูลกู้คืน

ถ้าโทรศัพท์เสีย คุณอาจกลับมาเข้าถึง BTC ได้เมื่อยังมีข้อมูลกู้คืนที่ถูกต้องและครบถ้วน หากเสียทั้งกุญแจและช่องทางกู้คืนที่จำเป็น คุณอาจเข้าถึงสินทรัพย์ไม่ได้อีก

การฝากแพลตฟอร์มช่วยลดภาระการจัดการกุญแจด้วยตนเอง แต่เพิ่มการพึ่งพาผู้ให้บริการ หากผู้รับฝากถูกโจมตี ปิดกิจการ หรือมีปัญหาทางการเงิน ผู้ใช้อาจสูญเสียการเข้าถึงสินทรัพย์. Investor.gov: ความเสี่ยงของผู้รับฝาก

ความเสี่ยงของ Bitcoin ที่มือใหม่ควรรู้

นอกจากการทำงานของระบบแล้ว ผู้ใช้ควรเข้าใจความเสี่ยงต่อไปนี้ด้วย

  • ราคาเปลี่ยนแปลงได้มาก: จำนวน BTC ที่ถืออาจเท่าเดิม แต่มูลค่าเมื่อคิดเป็นเงินบาทลดลงได้
  • การโอนผิดแก้ไขได้ยาก: ไม่มีศูนย์กลางให้โทรไปสั่งย้อนธุรกรรมที่ยืนยันแล้ว การขอคืนโดยทั่วไปต้องอาศัยผู้รับส่งกลับ
  • ความเป็นส่วนตัวมีข้อจำกัด: ธุรกรรมบนบล็อกเชนหลักเป็นข้อมูลสาธารณะ แม้ที่อยู่จะไม่ได้แสดงชื่อจริงโดยตรง แต่ข้อมูลอื่นอาจทำให้เชื่อมโยงถึงบุคคลได้
  • ความปลอดภัยขึ้นอยู่กับวิธีใช้งานด้วย: ความผิดพลาดในการเก็บข้อมูลกู้คืนหรือการใช้บริการไม่ได้หายไปเพียงเพราะเครือข่ายใช้การเข้ารหัส

Bitcoin จึงไม่ใช่ระบบที่ทำให้การใช้งานทุกอย่างปลอดภัยโดยอัตโนมัติ ผู้ใช้ยังต้องตรวจสอบปลายทางและดูแลช่องทางเข้าถึงสินทรัพย์ของตน. Bitcoin.org: สิ่งที่ผู้ใช้ควรรู้

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Bitcoin

โอน Bitcoin แล้วจะได้รับภายใน 10 นาทีเสมอหรือไม่?

ไม่เสมอไป ประมาณ 10 นาทีเป็นเป้าหมายเวลาเฉลี่ยต่อบล็อกของเครือข่าย บล็อกจริงอาจมาเร็วหรือช้ากว่านั้น ธุรกรรมยังอาจรอเข้าบล็อก และผู้รับหรือแพลตฟอร์มอาจกำหนดให้รอหลายการยืนยันก่อนใช้งานยอดได้. Bitcoin FAQ: การยืนยันธุรกรรม

Bitcoin มีจำนวนจำกัด แล้วราคาจะขึ้นตลอดหรือไม่?

ไม่จำเป็น จำนวนจำกัดบอกเรื่องการออกเหรียญ แต่ไม่ได้บอกว่าคนจะต้องการซื้อในราคาใด หากความต้องการลดลง ราคาก็ลดลงได้. Bitcoin FAQ: ราคา Bitcoin

ถ้าวันหนึ่งไม่มี BTC ใหม่ให้ขุด นักขุดจะได้อะไร?

ภายใต้กติกาปัจจุบัน เมื่อ Block Subsidy ลดลงจนเป็นศูนย์ ผลตอบแทนจากบล็อกจะเหลือค่าธรรมเนียมธุรกรรม ส่วนค่าธรรมเนียมในอนาคตจะมีระดับใดและจูงใจนักขุดได้มากเพียงใด เป็นเรื่องที่ไม่ควรรับประกันล่วงหน้า. Bitcoin.org: Halving และรายได้ของนักขุด

ทบทวนก่อนอ่านบทถัดไป

ลองอธิบายด้วยคำของตัวเองว่า:

  1. BTC กับ Satoshi ต่างกันอย่างไร?
  2. นักขุดสร้างบล็อกแล้ว เหตุใดโหนดยังต้องตรวจสอบ?
  3. Halving ลดอะไร และเหตุใดยอด BTC ของผู้ถือจึงไม่ลดลงด้วย?
  4. จำนวนเหรียญจำกัดรับประกันราคาหรือไม่?
  5. เมื่อฝาก BTC ไว้กับแพลตฟอร์ม คุณกำลังพึ่งพาใคร?

บทถัดไปคือ “Ethereum, ETH และ Smart Contract” เพื่อทำความเข้าใจเครือข่ายที่รองรับการทำงานของโปรแกรมบนบล็อกเชน และแยกชื่อเครือข่ายออกจากสินทรัพย์ที่ใช้ภายในระบบ

ดูภาพรวมบทเรียนได้ที่ เส้นทางความรู้คริปโต ThaiFX

แหล่งอ้างอิง

  1. Satoshi Nakamoto — Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System
    เอกสารต้นฉบับสำหรับแนวคิดการโอนโดยตรง ลายเซ็นดิจิทัล การป้องกันการใช้เงินซ้ำ และ Proof of Work
  2. Bitcoin Developer Guide — Block Chain
    อธิบายการตรวจสอบบล็อก กติกาเครือข่าย และส่วนประกอบของรางวัลบล็อก
  3. Bitcoin Core — consensus/amount.h
    โค้ดต้นทางสำหรับหน่วย Satoshi และคำอธิบายข้อจำกัดจำนวนเงิน
  4. Bitcoin.org — Bitcoin Halving
    ตาราง Halving การลดจำนวนเหรียญใหม่ และความสัมพันธ์กับเพดานจำนวนเหรียญ
  5. Bitcoin.org — Frequently Asked Questions
    ข้อมูลพื้นฐานด้านการควบคุมเครือข่าย หน่วยย่อย ราคา และการยืนยันธุรกรรม
  6. Bitcoin.org — Some Things You Need to Know
    ข้อจำกัดด้านการย้อนธุรกรรม ความเป็นส่วนตัว และความผันผวนของราคา
  7. Investor.gov — Crypto Asset Custody Basics for Retail Investors
    เอกสารให้ความรู้ของ SEC สหรัฐฯ เกี่ยวกับกุญแจส่วนตัว ข้อมูลกู้คืน และการดูแลสินทรัพย์ด้วยตนเองหรือผ่านผู้รับฝาก ใช้อ้างอิงหลักการดูแลสินทรัพย์ ไม่ใช่ข้อกำหนดทางกฎหมายไทย

Share This Story, Choose Your Platform!

โฆษณาพันธมิตร: จำนวน $30 ในภาพไม่ยืนยันสิทธิ์ของทุกบัญชี ตรวจข้อเสนอที่แสดงสำหรับคุณและเงื่อนไขถอนกำไรก่อนสมัคร ดูวิธีตรวจสิทธิ์

ตรวจสิทธิ์ก่อนรับโบนัส

โบนัสและเงื่อนไขอาจต่างกันตามประเทศ ประเภทบัญชี และช่วงเวลา ตรวจข้อเสนอที่แสดงในบัญชีของคุณ พร้อมเงื่อนไขการใช้เครดิตและการถอนกำไรก่อนตัดสินใจ

ดูวิธีตรวจสิทธิ์โบนัส

ศึกษาผู้ให้บริการก่อนเปิดบัญชี

เลือกโบรกเกอร์จากข้อมูลที่เทียบกันได้

ทำความเข้าใจประเภทบัญชี ต้นทุนการเทรด ช่องทางฝากถอน และบริษัทที่ให้บริการ ก่อนเลือกเงื่อนไขให้ตรงกับการใช้งานของคุณ

รู้จักแต่ละโบรกเกอร์

อ่านรีวิว ข้อจำกัด และคู่มือใช้งาน เพื่อดูรายละเอียดของผู้ให้บริการที่สนใจ

ดูรีวิวโบรกเกอร์ →

เปรียบเทียบบนเงื่อนไขเดียวกัน

เทียบประเภทบัญชี ต้นทุน และเงื่อนไขสำคัญของหลายโบรกเกอร์ ก่อนอ่านรายละเอียดเพิ่มเติม

เปรียบเทียบโบรกเกอร์ →

บทความที่เกี่ยวข้อง